(1) मरीचि के पुत्र कश्यप प्रजापति थे। ब्रह्मदेव की दाहिनी हाथ की बोटे की नली से दक्ष नाम का पुरुष और बाएँ हाथ की बोटे की नली से धरनी नाम की स्त्री जन्मीं। उन दोनों से एक हज़ार-हज़ार महा ऋषि जन्मे। (2) ब्रह्मा के मानस पुत्रों में दूसरे स्थान पर रहने वाले अंगिरस्‍ु को उद्दध्य, बृहस्पति और संवर्त जैसे पुत्र हुए। बृहस्पति देवताओं के आचार्य बने। (3) मैत्रि (अत्रि) नामक मानस पुत्र से अनेक महा मुनि जन्मे। (4) पुलस्त्य नामक ब्रह्मा के मानस पुत्र से राक्षसों का जन्म हुआ। (5) पुलह नामक मानस पुत्र से किन्नर और किमपुरुष वर्ग उत्पन्न हुए। (6) क्रतू नामक मानस पुत्र से पक्षियों की जाति उत्पन्न हुई।

॥ श्रीः ॥
3.110. अध्यायः 110
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
युधिष्ठिरेण ऋषभकूटगिरौ नन्दाऽपरनन्दानदीगमनम् ॥ १ ॥ लोमशेन युधिष्ठिरं प्रति ऋषभमुनेर्नन्दायाश्च महिमकथनम् ॥ २ ॥ ​
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

वैशंपायन उवाच । 3-110-1x(20317)
ततः प्रायतः कौन्तेयः क्रमेण भरतर्षभ । 3-110-1a
नन्दामपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे ॥ 3-110-1b(20318)
पर्वतं स समासाद्य हेमकूटमनामयम् । 3-110-2a
अचिन्त्याबद्भुतान्भावाब्ददर्श सुवहून्नृपः 3-110-2b
वर्षो यत्राभावद्वओर उपलाश्च सहस्रशः । 3-110-3a
नाशक्रुवंस्तमारोढुं विपण्णमनसो जनाः 3-110-3b
वायुर्नित्यं ववौ तत्र नित्यं देवश्च वर्षति । 3-110-4a
खाद्यायघोषश्च तथा श्रूयते न च दृश्यते ॥ 3-110-4b
सायं प्रातश्च भगवान्दृश्यते हव्यवाहनः 3-110-5a
मक्षिकाश्चादशंस्तत्र तपसः प्रतिघातिकाः॥ 3-110-5b
निर्वेदो जायते तत्र ग्रुहाणि स्मरते जनः । 3-110-6a
एवं बहुविधानभावानद्भुतान्वीक्ष्य पाण्डवः । 3-110-6b
लोमशं पुनरेवाथ पर्यपृच्छत्तदद्भुतम् ॥ 3-110-6c
यदेतद्भगवंश्चित्रं पर्वतेऽस्मिन्महौजसि । 3-110-7a
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व विस्तरेण महाद्युते ॥ 3-110-7b
लोमश उवाच । 3-110-8x
यथाश्रुतमिदं पूर्वमस्माभिरर्किर्शन । 3-110-8a
तदेकाग्रमना राजन्निबोध गदतो मम ॥ 3-110-8b
अस्मिन्नृपभकूटेऽभूदृपभो नाम तापसः। 3-110-9a
अनेकशतवर्षायुस्तपस्वी कोपनो भृशम् ॥ 3-110-9b
स वै संभाष्यमाणोऽन्यैः कोपाद्भिरिमुवाच ह । 3-110-10a
य इह व्याहरेत्कश्चिदुपलानुत्सृजेत वा ॥ 3-110-10b
वातं चाहूय मा शब्दमित्युवाच स तापसः । 3-110-11a
व्याहरंश्चेह पुरुषो मेघशब्देन वार्यते ॥ 3-110-11b
एवमेतानि कर्माणि राजंस्तेन महर्षिणा । 3-110-12a
कृतानि कानिचित्क्रोधात्प्रतिषिद्धानि कानिचित् । 3-110-12b
नन्दां त्वभिगता देवाः पुरा राजन्निति श्रुतिः । 3-110-13a
अन्वपद्यन्त् सहसा पुरुषा देवदर्शिनः ॥ 3-110-13b
तेनादर्शनमिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाः । 3-110-14a
दुर्गचक्रुरिमं देशं गिरिं प्रत्यूहरुपकम् ॥ 3-110-14b
तदाप्रभृति कौन्तेय नरा गिरिमिमं सदा । 3-110-15a
नाशक्रुवन्नभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम् ॥ 3-110-15b
नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुमेप महागिरिः । 3-110-16a
आरोढुं वाऽपि कौन्तेय तस्मान्नियतवागभव ॥ 3-110-16b
इह देवास्तदा सर्वे यज्ञानाजहुरुत्तमान् । 3-110-17a
तेषामेतानि लिङ्गानि दृश्यन्तेऽद्यापि भारत ॥ 3-110-17b
कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च् भूरियम् । 3-110-18a
य़ूपप्रकारा बहवो वृक्षाश्चेमे विशांपते ॥ 3-110-18b
देवाश्च ऋषौयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारत । 3-110-19a
त्तेषां सायं तथा प्रातर्दृश्यते हव्यवाहनः ॥ 3-110-19b
इहाप्लतानां कौन्तेय सद्यः पाप्माऽभिहन्यते । 3-110-20a
कुरुश्रेष्ठाभिषेकं वै तस्माअत्कुरु सहानुजः ॥ 3-110-20b
ततो नन्दाप्लुताङ्गस्त्वं कौशिकीमभियास्यसि । 3-110-21a
विश्वामित्रेण यत्रोग्रं तपस्तप्तमनुत्तमम् ॥ 3-110-21b
वैशंपायन उवाच । 3-110-22x
ततस्तत्र समाप्लुत्य गात्राणि सगणो नृपः 3-110-22a
जगामकौशिकीं पुण्यां रम्यां शीतजलां शुभां ॥ 3-110-22b(20339)
इति श्रीमन्महाभारते अरण्यपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि दशाधिकशततमोऽध्यायः ॥११०॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.